Gids · ETF 2026
Samengesteld rendement en de kracht van rente op rente
Uitleg van het rente-op-rente effect, de formule voor samengestelde groei met startkapitaal en maandinleg, en waarom een lange horizon zo zwaar weegt.
Wat samengesteld rendement betekent
Samengesteld rendement, ook wel het rente-op-rente effect genoemd, is het verschijnsel dat je niet alleen rendement maakt over je inleg, maar ook over het rendement dat je eerder al maakte. Het rendement van jaar een gaat in jaar twee zelf weer renderen, en zo stapelt het zich op. Daardoor groeit vermogen niet lineair maar exponentieel: in het begin gaat het traag, maar na verloop van tijd wordt de groei steeds steiler.
Albert Einstein zou samengestelde groei het achtste wereldwonder hebben genoemd. Of dat citaat echt is doet er niet toe; het inzicht klopt. Voor de langetermijnbelegger is samengesteld rendement de belangrijkste motor achter vermogensopbouw, belangrijker nog dan de hoogte van de maandelijkse inleg.
De formule
Voor een eenmalige inleg luidt de formule:
Eindkapitaal = startkapitaal x (1 + r)^n
Hierin is r het jaarrendement als decimaal (6 procent is 0,06) en n het aantal jaren. Leg je daarnaast periodiek bij, dan komt er een tweede term bij, de zogenoemde annuiteit van de maandinleg:
Eindkapitaal = startkapitaal x (1 + r)^n + maandinleg x [((1 + r)^n - 1) / r]
De tweede term telt elke inleg op met het rendement dat die inleg vanaf het stortmoment tot het einde opbouwt. Een euro die je in jaar een inlegt, rendeert veel langer dan een euro die je in jaar twintig inlegt, en draagt dus veel meer bij aan het eindbedrag.
Een rekenvoorbeeld
Stel: startkapitaal 5.000 euro, maandinleg 200 euro, looptijd 30 jaar, jaarrendement 6 procent.
- Totaal zelf ingelegd: 5.000 + (200 x 12 x 30) = 77.000 euro
- Eindkapitaal bij benadering: circa 230.000 euro
- Het verschil, ruim 150.000 euro, is puur samengesteld rendement
Je hebt dus zelf 77.000 euro ingelegd, maar je vermogen is bijna driemaal zo groot geworden door het rente-op-rente effect. Hoe langer je deze tabel doortrekt, hoe extremer de verhouding tussen ingelegd geld en gegroeid vermogen wordt.
Waarom tijd de doorslaggevende factor is
| Start op leeftijd | Maandinleg | Eindkapitaal op 65 jaar (6 procent) |
|---|---|---|
| 25 jaar | 200 euro | circa 400.000 euro |
| 35 jaar | 200 euro | circa 200.000 euro |
| 45 jaar | 200 euro | circa 93.000 euro |
Wie tien jaar eerder begint, eindigt ongeveer met het dubbele, bij dezelfde maandinleg. Dat is geen toeval maar de wiskunde van de exponent. De jaren aan het einde, wanneer het vermogen al groot is, leveren in absolute zin het meeste op. Daarom is uitstellen de duurste beslissing die een belegger kan nemen.
De vijand: kosten en inflatie
Het rente-op-rente effect werkt ook tegen je als het om kosten gaat. Een jaarlijkse kostenpost van 1 procent vreet over decennia een fors deel van je vermogen op, precies omdat die kosten elk jaar over een groeiend bedrag worden berekend. Daarom is een lage TER zo belangrijk; zie TER en lopende kosten. Ook inflatie holt de koopkracht van je eindkapitaal uit. Reken daarom realistisch en niet met de mooiste cijfers uit het verleden.
Herbeleggen versus uitkeren
Het rente-op-rente effect werkt alleen volledig als je het rendement ook daadwerkelijk laat staan. Bij een accumulerende ETF gebeurt dat automatisch: dividend wordt herbelegd. Bij een distribuerende ETF moet je de uitkering zelf opnieuw inleggen, anders mis je een deel van de samengestelde groei. Dit verschil werken we uit in accumulerend vs distribuerend.
Realistisch rekenen
Historisch leverde een wereldwijde aandelenportefeuille op de zeer lange termijn gemiddeld grofweg 6 tot 8 procent per jaar nominaal op, maar met grote schommelingen en geen garantie. Reken in je eigen plan liever met een voorzichtige aanname, bijvoorbeeld 5 of 6 procent, zodat een tegenvaller je plan niet omverwerpt. De rekentool op deze site laat je verschillende rendementen invullen om te zien hoe gevoelig het eindkapitaal is voor je aanname. Combineer dit met periodiek inleggen, dat we behandelen in periodiek inleggen.
De regel van 72
Een handige vuistregel om snel in te schatten hoe lang het duurt voordat je geld verdubbelt, is de regel van 72. Je deelt het getal 72 door het jaarrendement in procenten, en de uitkomst is bij benadering het aantal jaren tot verdubbeling:
Verdubbelingstijd in jaren = 72 / rendement in procent
- Bij 6 procent rendement: 72 / 6 = 12 jaar tot verdubbeling.
- Bij 8 procent rendement: 72 / 8 = 9 jaar tot verdubbeling.
- Bij 3 procent rendement: 72 / 3 = 24 jaar tot verdubbeling.
De regel maakt voelbaar hoe gevoelig de uitkomst is voor het rendement: een paar procentpunten verschil halveert of verdubbelt de tijd die je nodig hebt. Het laat ook zien waarom kosten zo zwaar wegen, want elke kostenpost verlaagt het nettorendement en verlengt daarmee de verdubbelingstijd.
Pas de regel ook eens toe op de kostenkant. Een ETF met 0,2 procent kosten en een ETF met 1,2 procent kosten verschillen een vol procentpunt in nettorendement. Bij een verondersteld brutorendement van 7 procent betekent dat een nettorendement van 6,8 tegenover 5,8 procent, oftewel een verdubbelingstijd van ongeveer 10,6 tegenover 12,4 jaar. Over een beleggingsleven van decennia stapelt dat verschil zich op tot tienduizenden euro s, puur omdat de duurdere ETF je geld langzamer laat verdubbelen. Dat is de regel van 72 die je laat zien hoe duur kosten werkelijk zijn.
Het effect van inflatie
Samengestelde groei werkt ook tegen je koopkracht via inflatie. Als je vermogen met 6 procent groeit maar de prijzen stijgen met 2 procent, is je werkelijke koopkrachtgroei ongeveer 4 procent. Voor een eerlijk beeld op de zeer lange termijn loont het de moeite om in reele termen te denken, dus na correctie voor inflatie. Een eindkapitaal van enkele tonnen over dertig jaar klinkt indrukwekkend, maar de koopkracht ervan is door inflatie lager dan het getal suggereert. Reken daarom niet alleen met het nominale eindbedrag, maar bedenk ook wat je er over dertig jaar werkelijk mee kunt.
Een praktische conclusie is dat drie knoppen je eindkapitaal bepalen: de looptijd, het rendement en de inleg. Van die drie is de looptijd de krachtigste, omdat de exponent over de jaren werkt, gevolgd door het rendement en pas daarna de hoogte van de inleg. Wie vroeg begint, consequent inlegt en de kosten laag houdt, laat het samengestelde rendement zijn werk doen zonder dat er iets bijzonders voor nodig is. Het is geen trucje maar geduld dat het verschil maakt, en juist daarom is samengestelde groei zo n betrouwbare motor achter vermogensopbouw.
Dit artikel geeft uitsluitend algemene, indicatieve informatie en is geen financieel of fiscaal advies. De getoonde rendementen zijn aannames; werkelijke resultaten kunnen sterk afwijken.
Veelgestelde vragen