TER en lopende kosten van een ETF

Wat de TER is

De TER, voluit total expense ratio of lopende kostenfactor, is het percentage dat een ETF jaarlijks aan kosten inhoudt op het belegde vermogen. Een TER van 0,20 procent betekent dat van elke 10.000 euro die je belegt jaarlijks 20 euro aan kosten verdwijnt. Dat gebeurt niet via een aparte rekening; de kosten worden geleidelijk verrekend in de koers van de ETF, zodat je ze niet als losse afschrijving ziet.

De TER dekt de beheerkosten, de administratie, de bewaring en de licentiekosten voor de index. Het is het belangrijkste kostencijfer waar je op moet letten bij het vergelijken van ETF s, omdat het jaar in jaar uit terugkeert en daardoor over decennia zwaar weegt.

Waarom een klein percentage groot wordt

Kosten lijken op het eerste gezicht onbeduidend: het verschil tussen 0,2 en 0,5 procent is maar 0,3 procentpunt. Maar omdat die kosten elk jaar opnieuw over een groeiend vermogen worden berekend, en omdat het bedrag dat je aan kosten kwijt bent niet meer kan renderen, vreten ze via hetzelfde rente-op-rente mechanisme dat je vermogen laat groeien juist aan dat vermogen.

Bij hetzelfde brutorendement scheelt het verschil tussen 0,10 en 1,50 procent kosten na dertig jaar meer dan 50.000 euro. Dat geld verdwijnt niet naar de markt, maar naar de aanbieder. Daarom is de TER een van de weinige factoren die je vooraf kent en kunt beheersen, in tegenstelling tot het rendement.

De formule achter het kosteneffect

Het nettorendement is simpelweg het brutorendement min de TER:

Nettorendement = brutorendement - TER

Vul je het nettorendement in de samengestelde-groeiformule in, dan zie je het effect over de looptijd terug. De rekentool op deze site laat je expliciet een kostenpercentage invullen, zodat je het verschil tussen een goedkope en een dure ETF zelf zichtbaar maakt. Voor de werking van de groeiformule, zie samengesteld rendement.

Kosten die buiten de TER vallen

De TER dekt niet alles. Er zijn nog enkele posten die het werkelijke rendement verder kunnen drukken:

• Transactiekosten van de ETF zelf: kosten die het fonds maakt bij het kopen en verkopen van aandelen, niet in de TER opgenomen.
• Spread: het verschil tussen de bied- en laatprijs op de beurs, dat je betaalt bij elke aan- en verkoop.
• Tracking difference: het verschil tussen het rendement van de ETF en dat van de index, dat positief of negatief kan zijn.
• Brokerkosten: de transactiekosten die jouw broker rekent, los van de ETF.

Voor een eerlijk beeld kijk je daarom niet alleen naar de TER, maar ook naar de tracking difference over meerdere jaren. Een ETF met een iets hogere TER maar een betere tracking kan netto goedkoper uitvallen dan een ETF die op papier de laagste TER heeft.

De spread en de fondsgrootte

Grote, veel verhandelde ETF s hebben doorgaans een kleinere spread, omdat er meer kopers en verkopers tegenover elkaar staan. Dat scheelt bij elke transactie. Een kleine, illiquide ETF kan een verleidelijk lage TER hebben maar een brede spread die je voordeel weer opeet. De fondsgrootte is daarom een criterium dat we meenemen in een ETF kiezen.

Kosten in verhouding tot actief beheer

De lage kosten van ETF s zijn precies de reden dat ze het op lange termijn vaak winnen van actief beheerde fondsen, die al snel 1,5 procent of meer rekenen. Die vergelijking werken we uit in ETF vs beleggingsfonds. Het is een van de weinige plekken in het beleggen waar goedkoper vrijwel altijd beter is, omdat lagere kosten direct in meer nettorendement vertaald worden.

Praktische conclusie

Kies bij gelijke index voor de ETF met de laagste totale kosten, gemeten over meerdere jaren en inclusief tracking en spread. Een verschil van enkele tienden van een procent klinkt klein maar is over een beleggingsleven een van de grootste hefbomen op je eindvermogen die volledig in je eigen hand ligt. Vermijd dure producten met mooie verhalen; de kosten zijn zeker, het overrendement is dat niet.

Hoe je de tracking difference beoordeelt

De tracking difference is het werkelijke verschil tussen het rendement van de ETF en dat van de index over een bepaalde periode. Anders dan de TER, die een vooraf opgegeven percentage is, laat de tracking difference zien wat een ETF in de praktijk presteerde, inclusief alle kosten en eventuele meevallers zoals opbrengsten uit het uitlenen van aandelen. Een goed beheerde ETF kan een tracking difference hebben die lager is dan de TER zou doen vermoeden, omdat die extra opbrengsten een deel van de kosten compenseren.

Praktisch betekent dit dat je twee ETF s op dezelfde index niet alleen op de TER vergelijkt, maar ook op hun gerealiseerde tracking difference over drie tot vijf jaar. De ETF die de index het dichtst volgt met de kleinste, meest stabiele afwijking is in de praktijk de goedkoopste, ook als de TER op papier niet de allerlaagste is. Deze nuance werken we verder uit bij de selectiecriteria in een ETF kiezen.

Kosten en transactiefrequentie

Naast de fondskosten bepaalt ook je eigen gedrag hoeveel je aan kosten kwijt bent. Wie vaak handelt, betaalt telkens de spread en de brokerkosten, en die stapelen zich op. Een belegger die rustig periodiek inlegt en niet voortdurend koopt en verkoopt, houdt zijn transactiekosten laag. Dit is een van de redenen dat veelhandelen zo schadelijk is voor het rendement, zoals we beschrijven in veelgemaakte fouten.

• Kies een broker met lage of geen kosten voor periodieke inleg in jouw ETF.
• Beperk het aantal transacties; elke handeling kost geld en is een kans op een fout.
• Let bij kleine maandbedragen extra op vaste transactiekosten, die dan zwaar wegen.

De combinatie van een goedkope ETF en een goedkope, rustige handelswijze levert het beste nettoresultaat op. Kosten zijn de enige factor in beleggen die je vrijwel volledig kunt beheersen, en juist daarom verdienen ze je volle aandacht.

Dit artikel geeft uitsluitend algemene, indicatieve informatie en is geen financieel of fiscaal advies. De getoonde bedragen zijn rekenvoorbeelden.